ديگرى نيز ارائه دادند كه مهمترين آنها قياس است . يكى از عالمان اهل سنت در توجيه تمسك به قياس ، مسألهء كمبود نصوص را مطرح كرده است . « 1 » عين همين نظر را امام صادق عليه السّلام در آن زمان مطرح كرده و در ادامهء حديث قبلى در زمينهء فقر روائى اهل سنت مىفرمايد : و يستحيون ان ينسبهم الناس الى الجهل و يكرهون أن يسألوا فلا يجيبون فيطلب الناس العلم من معدنه فلذلك استعملوا الرأى و القياس فى دين الله و تركوا الآثار و دانوا بالبدع . « 2 » شرمشان مىآيد كه مردم نسبت به جهل و نادانى به آنها بدهند و خوش ندارند كه به سؤالات جواب ندهند . در نتيجه مردم علم را از معدن آن ( اهل بيت ) اخذ كنند و براى همين ، رأى و قياس را در دين خدا وارد كرده و آثار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را كنار گذاشتند و به اين ترتيب به بدعت رو آوردند . در روايت فوق ، امام علت گرايش فقهاى اهل سنّت به رأى و قياس را ، فقر روايى آنها دانسته و خود اين گرايش را علت رو گردانى آنان از روايات ، قلمداد فرموده است . در واقع چاره‌جويى آنها براى رفع كمبود حديث با تمسك به رأى و قياس ، خود سبب شد تا تعبد به نصوص - تقريبا - جاى خود را به رأى و قياس به عنوان منابع حكم و فتوا بدهد . چنين فقهى با چنين منابعى ، نمىتوانست فقهى اصيل و مطابق با آثار و اخبار باشد . امام صادق عليه السّلام در برابر چنين مكتب فقهى ، موضع مخالف گرفته ، بيشترين بخش فعاليت فرهنگى خود را اختصاص به مخالفت با رأى و قياس دادند ، به طورى كه روايات متعددى در اين زمينه از آن حضرت نقل شده كه به نمونه‌هايى از آن اشاره مىكنيم . ابو حنيفه از جمله كسانى بود كه در تمسك به رأى و قياس ، گوى سبقت را از

--> ( 1 ) . المدخل الفقهى العام ، ج 1 ، ص 74 ، به نقل از مجلهء نور علم ، شماره 10 ، ص 55 ( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 40